Mirës i kishin thënë se supi i saj i ngrirë do të shërohej vetë brenda dy vjetësh, ose nuk do të shërohej fare. Ishte në muajin e tetëmbëdhjetë të atyre dy vjetëve kur erdhi të më shihte. Nuk mund të arrinte më pas shpinës të mbyllte sytjenën. Nuk mund të ngrinte krahun e djathtë mbi lartësinë e supit. Kishte ndaluar të vishte orën që i kishte dhuruar i shoqi i ndjerë sepse nuk mund të aktivizonte kapësen.
Kishte pesëdhjetë e tre vjeç. Kishte qenë infermiere tridhjetë e një vjet, e dalë rishtas në pension, dhe ironia e të qenit profesioniste e shëndetit kur trupi i vet dështonte në një mënyrë që asnjë ndërhyrje mjekësore nuk po e zgjidhte nuk i kishte shpëtuar vëmendjes. Kishte shkuar tek fizioterapisti dy herë në javë për nëntë muaj. Kishte marrë dy injeksione kortikosteroide në nyjen e supit. Kishte bërë të gjitha ushtrimet. Iu kishte thënë se supi i ngrirë ndiqte orainin e vet dhe se durimi ishte trajtimi kryesor.
"Nuk kam problem me durim," më tha. "Kam problem me veshjen time."
I shpjegova se ajo që kishte përshkruar — capsulite rétractile, kapsuliti ngjitës, supi i ngrirë — ishte një nga gjendjet më frustruese në mjekësi, sepse trajtimet konvencionale funksionojnë vetëm pjesërisht dhe historia natyrore është me të vërtetë e gjatë. Por i thashë gjithashtu se ekzistonte një sekuencë e veçantë ndërhyrjesh me kupa dhe gua sha që shpesh shkurton ndjeshëm kohën, veçanërisht kur kombinohet me punën që bënte tashmë në fizioterapi. Mund të provonim për gjashtë seanca dhe të shohim.
Pranoi. Supi, si-si, nuk kishte asgjë për të humbur.
Çfarë është në të vërtetë supi i ngrirë
Nyja e supit është nyja më e lëvizshme e trupit. Kjo lëvizshmëri vjen nga një rregullim kompleks muskujsh, tendinash dhe një kapsulje e hollë indu lidhës që rrethon vetë nyjen. Në një sup të shëndetshëm, kjo kapsulje është mjaft e lirshme për të lejuar gamën e gjerë të lëvizjeve të krahut.
Në supin e ngrirë, për arsye që ende nuk janë kuptuar plotësisht, kjo kapsulje trashet, inflamohet dhe tkurret. Lëvizjet që duhet të ishin pa mundim bëhen të pamundura. Gjendja zakonisht përparon nëpër tre faza: faza e dhimbshme "e ngrirjes" (kur kapsulja po inflamohet aktivisht dhe supi dhemb fort), faza "e ngrirë" (kur dhimbja zvogëlohet por ngurtësia mbetet dhe arrin kulmin e saj), dhe faza "e shkrirjes" (kur kapsulja relaksohet ngadalë dhe kthehen lëvizjet).
I gjithë procesi, i pa-trajtuar, zgjat midis tetëmbëdhjetë muajsh dhe tre vjetësh. Dy të tretat e pacientëve rikuperojnë lëvizjen e plotë. E treta tjetër mbetet me disa kufizime të përhershme.
Kushtet që predispozicionojnë ndaj supit të ngrirë janë mjaft të njohura: diabeti, mosfunksionimi i tiroides, paluvishmëria pas një dëmtimi tjetër të supit, ndryshimet hormonale rreth menopauzës, dhe një faktor i nënvlerësuar deri vonë — inflamacioni kronik i gjeneralizuar. Por shkaktari i saktë në çdo rast të veçantë zakonisht nuk është i identifikueshëm.
Pse kupat janë veçanërisht të dobishme për këtë gjendje
Kapsulja e nyjës së supit nuk është e aksesueshme drejtpërsëdrejti nga terapia manuale si struktura më sipërfaqësore. Ndodhet thellë, nën shumë shtresa muskujsh. Manipulimi i drejtpërdrejtë kërkon ose kirurgji ose injeksion.
Por indi rrethues — deltoidja, muskujt e manshonit të rrotatorit, trapezi i sipërm, muskujt rreth skapulës — është i aksesueshëm, dhe gjendja e këtij indi rrethues ndikon ndjeshëm në kapsulje. Kur muskujt rrethues janë të tensionuar, të kongjestionuar dhe të inflamuar, tërheqin kapsulën, kufizojnë furnizimin e saj me gjak dhe zgjatin gjendjen e saj inflamatore. Kur indi rrethues është i butë, i mirëirriguar dhe i hidratuar siç duhet, kapsulja mund ta zgjidhë inflamacionin e vet më shpejt.
Këtu bëhen veçanërisht të dobishme kupat. Presioni negativ i kupave, i aplikuar sistematikisht në rajonin e supit, arrin disa gjëra njëkohësisht.
Së pari, prodhon një rritje të theksuar të rrjedhës lokale të gjakut që zgjat jo vetëm gjatë trajtimit por edhe për disa ditë më pas. Kjo sjell qeliza imune që pastrojnë inflamacionin dhe gjak të oksigjenuar në zonë në një mënyrë që masazhi i zakonshëm nuk mund ta barazojë.
Së dyti, ngre shtresat fasciale — fletat e holla të indit lidhës që mbajnë grupet muskulore në pozicionet e tyre relative. Në supin e ngrirë, këto shtresa priren të bëhen ngjitëse ndaj njëra-tjetrës, duke ngjjitur strukturat bashkë në mënyra që kufizojnë lëvizjen. Ngritja vertikale e një kupe i ndan mekanikisht këto shtresa në një mënyrë që presioni i gishtit të madh nuk mund ta imitojë.
Së treti — dhe kjo është pjesa që i habit më shumë klientët — duket se qetëson inflamacionin themelor në të gjithë rajonin e supit, duke përfshirë vetë kapsulën e thellë. Nuk pretendoj të kuptoj mekanizmin e saktë. Ajo që shoh në praktikë është konsistente: seancat e kupave në sup, të kryera javore, duket se shkurtojnë kohën që supit i ngrirë i duhet për t'u zgjidhur, ndonjëherë me muaj. (Kam një shkrim më të hershëm, historia e akupunkturës së Suelës për dhimbjen e supit, që përshkruan të njëjtën ankesë të trajtuar me gjilpëra në vend të kupave.)
Protokolli që përdora me Mirën
Bëmë gjashtë seanca gjatë tetë javësh. Çdo seancë përfshinte kupa në supë dhe rajonet rrethues, me kupat të lëna në vend për dhjetë deri dymbëdhjetë minuta; gua sha përgjatë bashkimeve specifike muskulore rreth skapulës; dhe në fund të çdo seance, pesëmbëdhjetë minuta akupunkturë në pika larg supit, të dizajnuara për të adresuar modelin inflamator themelor.
Nuk punuam drejtpërsëdrejti në nyjën e supit, në kuptimin e forcimit të lëvizjes. Gabimi që zgjat supin e ngrirë është supozimi se shtrirja agresive ndihmon. Nuk ndihmon. Kapsulja i përgjigjet shtrirjes agresive duke u inflamuar më tej. Puna në parlaturën tonë kishte të bënte me krijimin e kushteve në të cilat kapsulja mund të relaksohej vetë — dhe duke besuar se do ta bënte, pasi ato kushte të ishin krijuar.
Ndërmjet seancave, Mira vazhdoi fizioterapinë e saj. Fizioterapisti i saj ishte i shkëlqyer dhe ushtrimet që bënte ishin të përshtatshme. Ajo që shtumë ishte puna rregullatorëe mbi indin rrethues që fizioterapia vetëm nuk mund ta prodhonte.
Harku i shërimit
Seanca e parë: asnjë ndryshim i menjëhershëm në lëvizje. Shenja të rëndësishme kupash në sup, që u zbehën brenda pesë ditësh. Mira raportoi se dhimbja natën — që e kishte zgjuar — u ul për dy netët e para pas seancës, pastaj u kthye.
Seanca e dytë: ulja e dhimbjes natën zgjati më gjatë, rreth katër netësh. Gama e lëvizjes mbeti praktikisht e pandryshuar.
Seanca e tretë: ndryshim i vogël por i dukshëm. Mira raportoi se mund të arrinte rreth dy centimetra më lart pas shpinës se java e kaluar, gjë që nuk kishte ndodhur prej muajsh.
Seanca e katërt dhe e pestë: fitime më konsistente. Dhimbja natën u ul ndjeshëm. Gama e lëvizjes rritej rreth dy deri tre centimetra çdo javë.
Seanca e gjashtë: ndryshim thelbësor. Mira mund të arrinte pas shpinës deri në nivelin e kapëses së sytjenës (nuk mund ta mbyllte ende, por mund ta arrinte). Mund të ngrinte krahun në lartësinë e supit. Kishte filluar të vishte sërish orën e saj, duke e mbyllur me ndihmë.
Ndaluam trajtimin formal pas gjashtë seancave. Vazhdoi fizioterapinë. U kthye për një seancë mirëmbajtjeje pas tre muajsh. Atëherë kishte gamë të plotë lëvizjeje. Supi kishte përfunduar shkrirjen e vet rreth gjashtë muaj më herët se sa kishte vlerësuar fillimisht fizioterapisti.
Një durim që Skënderbeu do ta kishte kuptuar
Ekziston një cilësi që trupi e kërkon nga dikush me sup të ngrirë, dhe ai dikush rrallë është vetë pacienti. Gjendja teston vazhdimisht durin e pacientit. Dhimbja është reale, paaftësia është reale, koha e nevojshme është reale, dhe tundimi për të hequr dorë ose për të shtyrë tepër fort është i vazhdueshëm.
Ndonjëherë u them klientëve me sup të ngrirë se figura historike që më vjen ndërmend është Skënderbeu — jo për arsyen e dukshme të këmbënguljes, por për një cilësi specifike të rezistencës së tij: ai nuk e humbte fuqinë e tij në çdo përballje. Ai zgjonte se cilat beteja t'i luftonte dhe cilat pozicione të mbante dhe cilat t'i lëshonte strategjikisht. Supi i ngrirë i përgjigjet të njëjtit lloj durimi selektiv. Ndërhyrja agresive humb terren. Ndërhyrja e qetë, e qëndrueshme, e zgjedhur mirë fiton.
Mira më telefonoi rreth një vit pasi përfunduam ciklin e saj të trajtimit. Donte të më tregonte se kishte blerë një fustan të ri me çerrep prapa, dhe se e kishte mbyllur vetë.
Kjo është pjesa e punës që e dua më shumë. Kthimet e ngadalta, telefonatat e qeta, gjërat që njerëzit mund t'i bëjnë sërish dhe që kishin ndaluar së shpresuari se do t'i bënin.
Kur ta konsiderosh këtë qasje
Nëse ke sup të ngrirë — të konfirmuar nga mjeku yt, mundësisht me imazhe për të përjashtuar shkaqe të tjera — dhe po progreson ngadalë me trajtimin konvencional, ia vlen të konsiderosh një cikël kupash dhe gua sha. Trajtimi është më i dobishëm në fazën e vonë të ngrirjes dhe në fazën e ngrirë; duket të jetë më pak i dobishëm në fazën akute të hershme (kur inflamacioni është në kulmin e tij dhe çdo stimulim shtesë është i padëshirueshëm) dhe i panevojshëm në fazën e vonë të shkrirjes (kur gjendja tashmë po zgjidhet vetë).
Një cikël tipik është gjashtë seanca gjatë gjashtë deri tetë javësh. Rreth tre të katërtat e klientëve të mi me këtë gjendje shikojnë përmirësim të rëndësishëm brenda këtij periudhe. Çereku tjetër ka nevojë për një qasje të ndryshme ose një cikël trajtimi më të gjatë.
Puna nuk zëvendëson fizioterapinë. E plotëson atë. Të dyja bashkë janë, sipas përvojës sime, dramatikisht më efektive se secila veç e veç.
Yang Wang ushtron mjekësinë kineze në Chinese Massage - Tai Chi Tirana. Detajet janë ndryshuar për të mbrojtur privatësinë e klientëve.
