Etiketë: chronic-pain

Guri vulkanik për fibromialgji: një histori me tetë seanca

Guri vulkanik për fibromialgji: një histori me tetë seanca

Postuar më e nga Yang Wang

Alma erdhi tek unë në pranverë, pasi e kishte kaluar dimrin pa mundur të dilte nga banesa veçse për ndonjë punë të shkurtër. Ishte dyzet e katër vjeçe. I ishte diagnostikuar fibromialgji gjashtë vjet më parë, pas një procesi hetimi mjekësor që kishte zgjatur thuajse tre vjet dhe që i kishte kushtuar — financiarisht dhe emocionalisht — shumë më tepër se vlente diagnoza. Kur më në fund pati një emër për atë çfarë po i ndodhte trupit, ajo kishte pushuar së besuari se ndonjë emër do ta ndihmonte.

Kishte provuar barnat e zakonshme: pregabalin, duloksetinë, amitriptilinë me dozë të ulët. Ato i kishin hequr disi mprehtësinë e dhimbjes me çmimin e efekteve anësore që e kishte të vështirë t'i duronte. Kishte provuar fizioterapinë, që kishte qenë më keq se asgjë — protokolli i zakonshëm i ushtrimeve të graduara kishte shkaktuar përkeqësime javore sa herë që rritej doza. Kishte provuar terapinë konjitive të sjelljes, që e kishte ndihmuar të përballej, por nuk e kishte ndryshuar përvojën në thelb. Kishte provuar specialistë të mjekësisë alternative me kualifikime të ndryshme, me rezultate që shkonin nga neutralja deri tek pak të dëmshmet.

Kur u ul përballë meje në bisedën paraprake, ajo nuk ishte optimiste. Një shoqe i kishte thënë se puna me gurë vulkanik kishte ndihmuar fibromialgjinë e kushërirës së saj, dhe ajo kishte vendosur ta provonte më shumë nga ndjesia se duhej të vazhdonte të provonte gjëra, sesa nga ndonjë pritshmëri e vërtetë.

I thashë, sinqerisht, se fibromialgji është një nga gjendjet më të vështira për t'u trajtuar me çfarëdo ndërhyrjeje, se kisha klientë që kishin përfituar dukshëm nga puna me gurë vulkanik dhe klientë që nuk kishin përfituar, dhe se do të na duheshin së paku katër seanca para se të mund të vlerësonim me kuptim nëse kjo qasje do ta ndihmonte. Nëse jo, do të ndalonim.

Ajo pranoi. Filluam.

Çfarë kam ardhur të kuptoj për fibromialgjinë

Fibromialgji është një gjendje për të cilën kam kaluar shumë kohë duke u përpjekur ta kuptoj, sepse shoh shpesh klientë me të dhe përvoja që përshkruajnë është e vërtetë dhe e vështirë. Nga ç'kam lexuar, dhe nga ç'më kanë thënë mjekë që i besoj, tabloja është afërsisht kjo. Pacientët kanë dhimbje të përhapur — zakonisht që zgjat më shumë se një vit e gjysmë, në shumë pjesë të trupit — bashkë me lodhje, gjumë të copëtuar, një cilësi të mjegullt të të menduarit, dhe shpesh ankesa të tjera si tretje e ndjeshme, ndjeshmëri ndaj zërit ose dritës, dhe dhimbje koke të shpeshta. Modeli njihet, por shkaku nuk është i thjeshtë.

Për një kohë të gjatë, mjekët luhateshin mes asaj nëse gjendja ishte psikologjike apo fizike. Të kuptuarit e tanishëm, ashtu siç e kam hasur unë, është se fibromialgji ka të bëjë me mënyrën si sistemi nervor përpunon sinjalet e dhimbjes, e jo me dëmtim në ndonjë pjesë të vetme të trupit. Dhimbja është e vërtetë. Nuk është e imagjinuar. Por burimi i saj është te mënyra si truri dhe palca kurrizore i lexojnë sinjalet që vijnë nga trupi, e jo te ndonjë grisje a inflamacion që një MRI mund ta fotografonte.

Kjo mënyrë e të kuptuarit të fibromialgjisë ka rëndësi për trajtimin. Të shtypësh më fort mbi trup — presion i thellë, shtrirje me forcë, çdo gjë agresive — priret të mos ndihmojë dhe mund t'i përkeqësojë gjërat. Ajo që duket se ndihmon, te klientët që kam parë, është çdo gjë që e qetëson sistemin nervor: punë e butë me trupin, frymëmarrje e kujdesshme, disa barna (për t'i vendosur mjeku), dhe ushtrime të dozuara shumë ngadalë. Të shkosh përmes dhimbjes me forcë nuk është rruga.

Terapia me gurë vulkanik, te klientët që përgjigjen mirë ndaj saj, duket se funksionon si një nga qasjet qetësuese. Nxehtësia është thellësisht qetësuese pa pasur nevojë për presion. Seanca është një copë e gjatë e qetë prehjeje, në një gjendje që sistemi nervor shpesh e ka harruar. Përgjatë disa seancave, niveli bazë i alarmit të trupit duket se ulet. (Për lexuesit e rinj në traditën e terapisë me gurë në përgjithësi, kam një shkrim më të gjatë themelor, udhërrëfyesin e masazhit me gurë vulkanik, që mbulon origjinën, variantet dhe kundërindikacionet.)

Pse pikërisht puna me gurë, dhe jo masazh tjetër

Disa veçori të punës me gurë e bëjnë atë veçanërisht të përshtatshme për fibromialgjinë, krahasuar me modalitete të tjera masazhi.

Së pari, presioni mund të jetë i lehtë pa e humbur efektin terapeutik. Vetë nxehtësia bën pjesën më të madhe të punës. Një terapist i aftë me gurë mund të prodhojë ndryshim të rëndësishëm në inde me një presion që do të ishte i pamjaftueshëm në çdo modalitet tjetër masazhi. Për pacientët me fibromialgji, që shpesh nuk e durojnë presionin nga mesatar deri në të thellë, kjo është thelbësore.

Së dyti, nxehtësia depërton thellë pa kërkuar presion mekanik të thellë. Ngrohtësia terapeutike arrin muskujt e thellë përgjatë shtyllës, indet rreth nyjeve dhe kapsulat e nyjeve të vogla, pa pasur nevojë që terapisti të ushtrojë forcë mbi ato struktura. Kjo është e kundërta e qasjes së "indit të thellë", dhe për pacientët me fibromialgji është shumë më e dobishme.

Së treti, parashikueshmëria e përvojës e ndihmon sistemin nervor të qetësohet. Pacientët me fibromialgji shpesh kanë sisteme nervore hipervigjilente që skanojnë vazhdimisht për të ardhmen dhimbje. Ritmi i ngadaltë e i parashikueshëm i punës me gurë i lejon sistemit nervor ta ulë rojen. Ky efekt forcohet përgjatë seancave të shumta, ndërsa trupi mëson se ky trajtim i veçantë është besueshmërisht i sigurt.

Së katërti, kontakti i qëndrueshëm, i ngrohtë dhe me peshë i gurëve të vendosur (mbi sakrum, mes shpatullave, në pëllëmbë) prodhon një efekt të thellë proprioceptiv ngulitjeje, që pacientët me fibromialgji shpesh e raportojnë si thellësisht lehtësues. Përvoja e të ndjerit vazhdimisht i sigurt dhe i mbështetur në trupin e vet është, për shumë veta, e rrallë dhe e çmuar.

Katër seancat e para

Seanca e parë me Almën ishte qëllimisht e kujdesshme. Përdora gurë më të freskët se rregullimi im i zakonshëm — 54 gradë Celsius në vend të 58 — dhe një presion më të lehtë se standardi. Seanca zgjati 90 minuta. Folëm shumë pak. E vëzhgova trupin e saj me kujdes gjatë gjithë kohës.

Ajo pati atë çka do ta përshkruaja si një përgjigje "të ruajtur" në 30 minutat e para. Shpatullat nuk i ranë plotësisht. Frymëmarrja i mbeti e cekët. Ishte, e kuptoja, duke e mbajtur veten paksa të mbërthyer kundër mundësisë që puna mund ta lëndonte — edhe pse nuk po e lëndonte. Kjo është e zakonshme te pacientët me fibromialgji në seancën e tyre të parë. Sistemi i tyre nervor ka aq kohë duke e përforcuar dhimbjen sa çdo input i ri trajtohet si një kërcënim i mundshëm.

Rreth minutës së 45-të, mbërthimi nisi të lirohej. Frymëmarrja iu thellua. Muskujt e vegjël rreth syve iu zbutën. Në fund të seancës, ishte dukshëm më e qetë se ç'kishte qenë gjatë bisedës paraprake.

Më mori në telefon të nesërmen për të më thënë se kishte fjetur natën e kaluar — shtatë orë pa ndërprerje, për herë të parë prej shumë muajsh. Nivelet e dhimbjes kishin qenë të ngjashme me nivelin e saj bazë, por gjumi kishte qenë shndërrues.

Seanca e dytë, dy javë më vonë, ndoqi të njëjtin protokoll me përmirësime të vogla. Mbërthimi në 30 minutat e para ishte më i pakët. Në fund të seancës, ajo ishte lehtë në gjumë.

Në seancën e tretë, nisi integrimi më i thellë. Shtova punë të butë mbi kafkën dhe fytyrën në fund të seancës. Alma raportoi më pas se ndihej "më e lehtë" në një mënyrë që nuk e përshkruante dot konkretisht.

Seanca e katërt ishte pika e kthesës. Erdhi duke thënë se java mes seancës së tretë dhe të katërt kishte qenë java e parë prej vitesh në të cilën nuk kishte pasur një përkeqësim të rëndësishëm të dhimbjes. Niveli bazë ishte ende aty, por përforcimet nuk kishin ndodhur.

Kjo është pika në të cilën i thashë se mendoja se duhej të vazhdonim.

Katër seancat e tjera, dhe çfarë ndryshoi

Seancat nga e pesta deri te e teta u shpërndanë në intervale dyjavore, pastaj trejavore. Vetë puna nuk ndryshoi në mënyrë dramatike; protokolli ishte rafinuar te ajo që po funksiononte, dhe vazhduam në atë drejtim.

Ajo që ndryshoi ishte jeta e Almës rreth seancave.

Nisi të flinte më me besueshmëri. Përmirësimi ishte gradual por i qëndrueshëm. Deri te seanca e shtatë, mesatarisht flinte gjashtë deri në shtatë orë pa ndërprerje pjesën më të madhe të netëve.

Nivelet e dhimbjes iu ulën. Jo të zhdukura — fibromialgji rrallë zgjidhet plotësisht — por niveli bazë u zhvendos poshtë. Raportoi se mund të kryente punë shtëpie pa pasur më pas nevojë të shtrihej për pjesën tjetër të ditës. Nisi të ecte, ngadalë dhe jo për gjatë, në lagjen e saj.

"Mjegulla e fibros" u shpërnda disi. Ishte në gjendje të lexonte sërish libra, gjë që nuk e kishte bërë me kuptim prej disa vitesh.

Nisi të vinte me pyetjet e veta për trupin e saj, në vend të qëndrimit të dorëzuar ku pranonte çfarëdo që mund të thosha unë. Ky ndryshim — nga marrëse pasive në pjesëmarrëse aktive në kujdesin për veten — është një nga shenjat më të rëndësishme të përparimit në trajtimin e fibromialgjisë.

Deri te seanca e tetë, tre muaj pasi kishim filluar, Alma ishte një person tjetër nga gruaja që kishte hyrë në zyrën time në mars. Fibromialgji nuk ishte zhdukur. Por ajo kishte sërish një jetë.

Lloji i punës i Mamica Kastriotit

Mendoj shpesh, kur punoj me pacientë me fibromialgji, për Mamica Kastriotin — motrën e Skënderbeut, qetësia e së cilës nën vështirësi të zgjatura është një nga cilësitë që i admiroj më shumë te figurat historike shqiptare. Ajo e mbajti çka mbajti pa bërë zhurmë për të. Nuk u thye. Nuk u bë e hidhur. Vazhdoi, në mënyrën e saj, me punën që ishte e sajat për ta bërë.

Pacientët me fibromialgji mbartin diçka të ngjashme. Dhimbja është e vazhdueshme. Lodhja është e vazhdueshme. Keqkuptimi shoqëror — anëtarët e familjes dhe kolegët që nuk besojnë se gjendja është e vërtetë, që mendojnë se është ekzagjerim, që sugjerojnë se thjesht duhet të përpiqesh më shumë — është shpesh po aq rraskapitës sa simptomat fizike. Pacientët që e përballojnë këtë me hijeshi e bëjnë sepse kanë zhvilluar një forcë të veçantë e të qetë që nuk e reklamon veten.

Pjesë e asaj që dua që kjo punë t'u ofrojë është njohja. Njohja se ajo që po përjetojnë është e vërtetë. Njohja se qëndresa e tyre është e nderuar. Njohja se diçka mund të bëhet, ngadalë dhe me kujdes, që do ta zvogëlojë barrën që po mbajnë.

Gurët vulkanikë, në këtë punë, janë pjesërisht vegla dhe pjesërisht gjesti. Ngrohtësia që japin është ngrohtësia që i duhet trupit. Ngadalësia e seancës është ritmi me të cilin fibromialgji duhet trajtuar. Parashikueshmëria e protokollit është ajo që sistemi nervor hipervigjilent më në fund mund t'i besojë.

Një shënim për pacientët me fibromialgji që po e marrin parasysh këtë

Nëse keni fibromialgji dhe nuk e keni provuar ende terapinë me gurë vulkanik, ja çfarë do të sugjeroja:

Gjeni një praktikant me përvojë në gjendjet e dhimbjes kronike, jo thjesht çfarëdo terapist masazhi. Puna duhet të jetë më e lehtë, më e ngadaltë dhe e monitoruar më me kujdes se protokollet standarde të gurit vulkanik.

Zotohuni për së paku katër seanca, idealisht gjashtë, para se të vendosni nëse po ju ndihmon. Efekti grumbullohet; seanca e parë shpesh prodhon vetëm ndryshime modeste.

Jini të sinqertë me praktikantin për nivelet e dhimbjes, barnat tuaja, trajtimet e tjera dhe çdo përkeqësim që keni pasur së fundmi. Rregullimet e protokollit varen nga informacion i saktë.

Nëse një seancë prodhon një përkeqësim të simptomave për më shumë se një ditë, komunikojeni këtë. Presioni ose temperatura ishin tepër. Seanca tjetër duhet të rregullohet.

Pritshmëri realiste: zvogëlim kuptimplotë i dhimbjes, lodhjes dhe çrregullimit të gjumit, i qëndrueshëm përgjatë javëve mes seancave, me përmirësim të grumbulluar përgjatë një cikli trajtimi. Jo një shërim. Jo zhdukja e fibromialgjisë. Por një përmirësim i ndjeshëm në jetën e përditshme.

Për Almën, pas tetë seancave, kjo ka qenë e mjaftueshme. Vazhdon të vijë për mirëmbajtje një herë në gjashtë javë. Ka ndërtuar një jetë rreth gjendjes së saj që i lejon të bëjë pjesën më të madhe të asaj që do. Fibromialgji është pjesë e saj, ende. Por nuk është më e tëra e saj.

Kjo është puna, në këtë lloj rasti. Është e durueshme. Rezultatet janë të ngadalta. Janë gjithashtu të vërteta.

Yang Wang ushtron mjekësinë kineze në Chinese Massage - Tai Chi Tirana. Emrat në historitë e klientëve janë ndryshuar.

Tui Na apo masazh sportiv — pse nuk është e njëjta pyetje si

Tui Na apo masazh sportiv — pse nuk është e njëjta pyetje si

Postuar më e nga Yang Wang

Një djalë i ri erdhi vitin e kaluar dimër — fundi i të njëzetave, vrapon tre herë në javë përgjatë Liqenit Artificial, kishte mbaruar një gjysmëmaraton në Durrës një muaj më parë dhe po përgatitej për një garë më të gjatë në Vlorë në pranverë. Viçi i tij i djathtë kishte një nyjë të fortë si gjashtëkëmbësh mbi soleus. Kishte qenë te dy masazhistë sportivë në Tiranë. Të dy kishin punuar nyjen drejtpërdrejt me presion të gishtit të madh për rreth tridhjetë minuta. Të dy herët nyja ishte më e butë për një ditë dhe pastaj kthehej, më e fortë.

"Fizioterapisti im në Bolonjë," tha — kishte luajtur futboll në Itali në të njëzetat e hershme — "gjithmonë më thoshte indet e thella, indet e thella. Sa më e fortë aq më mirë."

E pyeta nëse kishte zgjidhur ndonjëherë plotësisht problemin.

"Jo. Por gjithmonë ndjeja se duhej të kishte."

Shumica jonë këtu kemi një recetë të parë universale për çdo dhimbje: do të kalojë — it’ll pass. Often it does. A calf that has been knotted for eight months has simply stopped listening. This is one of the most useful conversations I have in the parlour, and I have it twice a week. The Western reflex — when a muscle is tight, press it hard — is so deeply built into our cultural imagination of what massage është masazhi, saqë edhe terapistë me përvojë nuk e vënë në dyshim. Por nuk është e vetmja mënyrë se si trupi i përgjigjet prekjes së aftë. Dhe në disa prezantime, nuk është as mënyra më e mirë.

Dy tradita, dy përkufizime të "thellë"

Tui Na dhe masazhi sportiv perëndimor ndajnë një fjalor që nuk ndajnë gjithmonë domethënien e tij. Fjala "thellë" është shembulli më i qartë.

Në masazhin sportiv, thellë do të thotë presion i thellë: një forcë vertikale e lartë e aplikuar nëpërmjet gishtit të madh, bërrylimit ose parakrahut në barkun e muskujve. Qëllimi është të prishen mekanikisht ngjitjet në indin e butë, të thyhet indit i plagëve, të shtyhesh fizikisht nëpër kufizimet fascinale. Është një ndërhyrje e bazuar në forcë. Funksionon, ndonjëherë spektakolarisht, në disa kushte — veçanërisht mbingarkesa atletike akute me pika aktivizuese të lokalizuara.

Në Tui Na, thellë do të thotë arritje e thellë: një ndërhyrje që ndikon jo vetëm muskulin e prekur por indin dhe strukturat tre ose katër shtresa poshtë tij. Presioni i nevojshëm për ta bërë këtë shpesh është befasishëm modest. Teknika mbështetet te drejtimi, ritmi, manipulimi i fascinës në plane të koordinuara dhe kuptimi preciz se ku mbahet tensioni i një muskuli nga kompensimi i një muskuli tjetër. Një praktikues i aftë i Tui Na-s mund të prodhojë ndryshim të ndjeshëm në inde me një të tretën e presionit të dukshëm që do të përdorte një terapist sportiv — sepse puna është të gjesh vektorin e duhur, jo forcën më të madhe.

Të dyja janë të thella. Nënkuptojnë gjëra të ndryshme. (Për një krahasim të ngjashëm mes Tui Na-s dhe traditës japoneze, kam një shkrim më vete mbi Shiatsu kundrejt Tui Na-s kineze — e njëjta familje ngatërresash, detaje të ndryshme.)

Çfarë duket se po zbulon mjekësia sportive

Mbaj sy, në mënyrë joformale, si mjekësia sportive perëndimore flet për terapinë manuale, sepse klientët më pyesin. Diçka që kam vënë re: biseda ka ndryshuar qetësisht gjatë dekadës së fundit. Imazhi që marr është se ideja e vjetër "indet e thella, sa më e thellë aq më mirë" po vihet në dyshim nga njerëz që e kanë mësuar dikur.

Për një lëndim akut në ditët e para, të dyja traditat pajtohen — asnjë presion agresiv. Trupi është i zënë dhe duhet lënë të qetë.

Për një lëndim të disa javëve të vjetër por jo kronik, mendimi i ri, siç e kam hasur, është se puna me forcë të ulët, e qëndrueshme dhe e mirë-drejtuar zakonisht bën më shumë se presioni me forcë të lartë. Pak forcë, e aplikuar në drejtimin e duhur, arrin më larg.

Për modelet kronike kompensatore — lloji i ankesës që solli vrapuesin te tavolina ime — hendeku është edhe më i gjerë, të paktën në atë që kam lexuar. Puna me forcë të lartë mbi viçin kronikisht të tensionuar e liroson atë për një ditë. I njëjti viç, i adresuar nëpërmjet muskujve antagonistë, zinxhirit fascinal sipër dhe ijës së kundërt, mbetet i liruar për javë të tëra. Trupi ka një lloj kujtese. Lirimi i vendit të gabuar herë pas here i mëson trupit se tensioni është strukturor dhe se duhet të kapet edhe më fort.

Këtë e gjej kënaqësi, sepse përputhet me atë që Tui Na ka bërë prej kohësh pa pasur nevojë që dikush ta vërtetonte. Jemi me edukatë të kënaqur që biseda më e re po arrin në një vend të ngjashëm.

Viçi i vrapuesit, në praktikë

Ajo që ndodhi mbi tavolinë me vrapuesin e ri nga Bolonja ishte pothuajse e mërzitshme për t'u përshkruar. Nuk e prekëm nyjen aspak në seancën e parë. Punuam me ijën kontralaterale — ana e majtë — sepse viçi i djathtë mbarte tension nga gluteus medius i majtë pak më i dobët. Punuam me origjinin e tendinit të pasëm të djathtë nën palosjen gluteale. Punuam me bashkimin e soleusit pas gjurit, jo barkun e tij.

Iku nga seanca skeptik. Tha me mirësjellësi se do të kthehej, por nuk ishte i sigurt.

Tre ditë më vonë vrapoi dhjetë kilometrat e tij të zakonshëm rreth liqenit. Nyja — raportoi me telefon të nesërmen mëngjes — ishte, për herë të parë në tetë muaj, jo ku kishte qenë. Nuk kishte zhdukur. Kishte migruar në një pozicion tjetër, rreth katër centimetra poshtë, shumë më e vogël.

Kjo është ajo që terapistët që bëjnë këtë punë nënkuptojnë kur thonë "trupi po flet." Nyja origjinale ruante diçka. Kur ruajtja u bë e panevojshme, indi u rirregullua.

Kishim gjashtë seanca. Deri te e treta, nyja kishte zhdukur. Deri te e gjashta, kishte ndaluar të favorizonte këmbën e djathtë në hapin e tij.

Vrapi gjysmëmaraton të Vlorës katër muaj më vonë. Rekordi personal.

Pse kjo ka rëndësi për këdo që nuk është atlet

Pyetja është rrallë "Tui Na apo masazh sportiv?" Është "Çfarë po përpiqet vërtet të më thotë trupi?"

Nëse përgjigja është "sapo kam kthyer nyjen e glezës dhe ka ënjtje akute" — asnjë modalitet. Pushim, akull, ngritje dhe fizioterapist për ngarkesë graduale.

Nëse përgjigja është "kam dhimbje akute në një vend pas një ngjarjeje të identifikueshme, në një trup të ri dhe të shëndetshëm" — masazhi sportiv shpesh është ndërhyrja më e pastër. Gjeni një praktikues të mirë; puna është specifike dhe efektive.

Nëse përgjigja është "kam pasur dhimbje për muaj të tërë dhe lëviz, ose gjithmonë kthehet në të njëjtin vend, ose ndryshon karakter me stresin" — këtu Tui Na fiton reputacionin e tij. Puna është më e ngadaltë, më pak dramatike dhe shumë më e mundshme të zgjidhë kompensimin themelor.

Nëse përgjigja është "jam i stresuar, i rraskapitur, e gjithë shpina ime ndihet e tensionuar dhe nuk kam një ankesë specifike" — kjo është gjithashtu territor i Tui Na, edhe pse mbivendoset me masazhin relaksues dhe shpesh përgjigja e duhur përfshin të dyja.

Rafti i gjyshes sime në Liaoning

Ka një imazh tek i cili kthehem vazhdimisht dhe që e kap dallimin më mirë se shkenca.

Gjyshja ime në Liaoning mbante një rresht kavanozësh të vegjël në një raft në kuzhinë. Çdo kavanoz mbante një barishte të tharë. Kur dikush në familje kishte një ankesë, përziente tre ose katër barishteve në ujë të nxehtë dhe të shikonte teksa e pije. Nuk thoshte shumë për atë që bënte. E bënte prej dyzet vjetësh, dhe nuk kishte matur kurrë asgjë.

Ajo nuk zgjidhte barishten më të fortë. Zgjidhte atë të duhurën për personin para saj — ndonjëherë një gjë, ndonjëherë një tjetër, varësisht ditës. Ky është zakoni që mbart te tavolina. Ajo nuk e dinte se ajo që bënte do të studiohej dhe shpjegohej shekuj më vonë. Thjesht i kushtonte vëmendje trupit dhe asaj që ndihmonte.

Tui Na funksionon njësoj. Ashtu edhe masazhi sportiv, në rastin e tij më të mirë. Pyetja nuk është cila traditë është e saktë. Pyetja është cila po bën punën e duhur për trupin para saj.

Në sallë, e bëjmë atë pyetje çdo herë. Përgjigja është ndonjëherë njëra gjë, ndonjëherë tjetra, ndonjëherë të dyja, ndonjëherë asnjëra — dhe tavolina pret me durim ndërkohë që e gjejmë.

Yang Wang praktikon Tui Na dhe akupunkturë në Chinese Massage - Tai Chi Tirana.

Ija kokëforte: historia e gjashtë të martave

Ija kokëforte: historia e gjashtë të martave

Postuar më e nga Yang Wang

Drita erdhi të martën në fund të shtatorit, lloji i atij mësdite kur nxehtësia kishte lëshuar së fundi Tiranën dhe ajri kishte një buzë të hollë e të pastër. Ajo ecte me kujdes. Nuk çalonte, jo ende — por mund ta shihje se ija e saj e djathtë e mbante ndryshe nga e majta. Kishte një dosje nën sqetull me dy radiografi dhe një raport nga një praktikë private në Prishtinë. U ndjesë për dosjen para se të ulej.

“Më falni. Mjekët i duan letrat.”

I thashë se letrat mund të prisnin. E pyeta si kishte ngjitë shkallët.

Tre vjet duke pritur një mrekulli

Drita ishte gjashtëdhjetë e një vjeç. Kishte qenë administratore shkolle për tridhjetë e katër vjet dhe i mbesonin dy vjet nga pensioni. Ija e saj kishte filluar ta shqetësojë në vjeshtën e vitit 2023 — një dhimbje e vogël pas ditëve të gjata, e hedhur pas si lodhje e zakonshme. Pranverën e vitit 2024, dhimbja ishte afruar sipërfaqes dhe kishte mbetur aty. Kur erdhi të më shihte, kishin kaluar tre vjet.

Në ato tre vjet kishte parë, sipas llogarisë së saj: dy mjekë të familjes, një kirurg ortopedik, një fizioterapist në Tiranë, një tjetër fizioterapist në Prishtinë, një chiropraktik në Shkup të rekomanduar nga një kushëri, dhe një refleksolog në Durrës që i kishte thënë se ija ishte manifestim i konflikteve familjare të pazgjidhura. Kishte marrë ibuprofen, naproksen, paracetamol, dy kurse të shkurtra celecoxib, magnez, vitaminë D, dhe një ekstrakt shafrani nga një barishtore në Korçë. I ishte thënë se kishte nevojë për operacion dhe i ishte thënë se absolutisht nuk kishte nevojë për operacion. I ishte thënë të ecte më shumë, të ecte më pak, të notonte, të mos notonte, dhe të humbte dy kilogramë.

Kur u ul përballë meje, ajo çfarë donte nuk ishte një mrekulli. Ajo çfarë donte ishte dikush që t'i tregonte sinqerisht çfarë mund dhe çfarë nuk mund të bënin për të.

Çfarë duket se bën

Radiografitë tregonin çfarë tregojnë shumica e ijeve në atë moshë: ndryshime të lehta osteoartritike, hapësira e kyçit pak më e ngushtë në të djathtë sesa në të majtë, asnjë indikacion kirurgjik. Asgjë dramatike. Asgjë që shpjegonte tre vjet dhimbjeje progresive.

E kërkova të shtrihej mbi shpinë në tryezë pa bërë asgjë të veçantë — vetëm të relaksohej. E vëzhgova për rreth një minutë para se ta preka fare. Këmba e djathtë ishte rrotulluar nga jashtë me ndoshta pesëmbëdhjetë gradë më shumë se e majta. Iliumi i djathtë rrinte pak më lart. Kur e kërkova të fleksonte gjurin e djathtë drejt gjoksit, gama ishte përgjysmuar krahasuar me të majtën, dhe pika e ndalimit nuk vinte nga kyçi i ijës por nga gluteus medius — muskuli i vogël në formë tifoje që kalon nga ana e pelvisit tek maja e femurit — i cili ishte bërë i mbrojtur dhe i brishtë nga tre vjet kompensimi.

Vetë ija ishte ndoshta mirë. Struktura rreth saj ishte mbyllur heshtazi.

Kjo është pjesa ku dikush me trajnim më të gjatë mund të shpjegonte gjatë. Në Tui Na terapeutik kemi një shkurtesë për këtë lloj prezantimi — ajo që tekstet klasike e quajnë obstruksion i ftohtë-lagësht në yang-in minor. Përkthimi nuk është i rëndësishëm. Ajo që gjetën duart e mia ishte e drejtpërdrejtë: muskuj që kanë qëndruar të palëvizur shumë gjatë, fibra që kanë humbur elasticitetin, fascia që ka filluar të sillet si lëkurë e tharë. (Lexuesit dhimbja e ijës të cilëve zbret në shpinë mund të duan të lexojnë edhe shkrimin e lidhur mbi masazhin terapeutik për dhimbjet e shpinës .)

Trajtimi është i durueshëm.

Durimi i Mamicës

Ka një shprehje shqipe që nuk ka ekuivalent të drejtpërdrejtë në kinezishte, megjithëse kultura jonë ka diçka të ngjashme: durimi i dikujt që kalon një dimër të gjatë pa u ankuar për dëborën. Mamica Kastrioti — motra e Skënderbeut — kishte këtë cilësi. Ajo nuk është në librat shkollore siç është vëllai i saj. Ajo kaloi nëpër rezistencë jo me forcë por me qetësi, duke mbajtur atë çfarë mbante pa bërë zhurmë rreth saj. Trupi i një gruaje në të gjashtëdhjetat që ka punuar të njëjtin vend pune për tridhjetë e katër vjet ka këtë lloj dinjiteti të ndërtuar brenda tij. Nuk mund të nxitet.

I thashë Dritës se seanca e parë ishte për të zbuluar gjëra. Hartëzim. Asnjë premtim ndryshimesh dramatike. Ajo nënshkroi. Nuk donte ndryshime dramatike. I ishin premtuar ndryshime dramatike pesë herë.

Protokolli — i ngadalshëm, në tre shtresa

Ramë dakord për gjashtë seanca javore, të martën në orën katër të pasdites. Protokolli ishte sekuenca e zakonshme e Tui Na për punën kronike glute dhe trokanterike, në shtresa:

Në dy seancat e para, e gjithë puna ishte rreth ijës, jo mbi të. Liruam paravertebralët lumbaro-inferiorë në anën e djathtë, quadratus lumborum, iliopsoas nëpërmjet barkut (një manovër që shumë terapistë e kalojnë sepse është e vështirë për t'u mësuar, por që bën ndryshimin për këto raste), dhe fascian laterale të kofshës poshtë tek gjuri. Vetë ija pothuajse nuk u prek.

Në seancën e tretë dhe të katërt, filluam punën direkte mbi gluteus medius dhe rotatorët e vegjël të jashtëm — piriformis, quadratus femoris, obturatorët. Në seancën e katërt, Drita mund të sillte gjurin e djathtë tek gjoksi me të njëjtën gamë si i majti, gjë që nuk kishte mundur ta bënte për katërmbëdhjetë muaj.

Në seancën e pestë dhe të gjashtë, punuam kapsulën articulare me teknika trakcion-dhe-lëshim, rivendosëm rotacionin e kokës femorale në zgavër, dhe integruam gamën e re të lëvizjes me riarsimim të thjeshtë lëvizjeje — rrethet e buta me këmbën mbi tavolinë, pastaj në këmbë.

Çfarë duket se bën

Deri të martën e shtatë — të cilën nuk e kishim planifikuar fillimisht, por për të cilën ajo erdhi gjithsesi — Drita ngjiti shkallët pa mbajtur balustradën. Nuk e kishte bërë atë që nga viti 2024. Vendosi dosjen e radiografive mbi karrige dhe qeshi me to.

“Gjitha ato letra, dhe çfarë funksionoi ishte një orë në javë me dikë që nuk i lexoi.”

I thashë se i kisha lexuar, të martën e dytë, ndërkohë që ajo ishte mbi tavolinë. Konfirmuan se çfarë po bënim ishte i sigurt. Nuk shpjeguan dhimbjen e saj, sepse dhimbja e saj kishte kaluar nga kyçi tek muskujt rreth tij, dhe radiografitë nuk fotografojnë muskujt.

Ajo ka qenë kliente e rregullt për katërmbëdhjetë muaj tani. E shohim një herë në muaj — ndonjëherë seancë mirëmbajtjeje, ndonjëherë ka tejkaluar gjatë një fundjavë në Pogradec dhe ka nevojë të lirohet ija përsëri. Vjen me makinë nga fshati i saj pesëdhjetë minuta larg. Flasim për nipërit e saj, shkollën ku ende punon dy ditë në javë si konsulente, mënyrën si vazhdojnë të ndryshojnë stinët.

Çfarë duket se bën

Ka një gjë që terapistët nuk e thonë shpesh: çdo pacient mëson terapistin diçka. Drita më mësoi sa shumë mund të bëhet me aq pak, nëse të dy palët bien dakord mbi një horizont kohor. Gjashtë të marta nuk është kohë e gjatë kur ke pritur tashmë tre vjet. Trupi di si të riparet kur rrethanat e tij bëhen mjaft të qeta. Puna jonë është kryesisht të bëjmë rrethanat të qeta.

Kur thamë gjashtë seanca, nënkuptuam gjashtë. Nuk i shtuam deri në dhjetë sepse deshëm. Nuk i reduktuam në katër sepse ajo u ndje mirë në të tretën. Bëmë një marrëveshje dhe e mbajtëm. Besa, në kuptimin e saj modern: një fjalë e dhënë dhe e nderuar.

Ajo është puna, kryesisht.

Yang Wang praktikon masazh terapeutik dhe akupunkturë në Chinese Massage - Tai Chi Tirana. Emrat në këtë histori janë ndryshuar për të mbrojtur privatësinë e klientit; sekuenca e seancave është përshkruar siç ndodhi.